Op 28 augustus 2009, enkele weken eerder dan oorspronkelijk gepland, stuurde Apple een nieuwe katachtige de wereld in. OS X is met Snow Leopard reeds aan zijn zevende incarnatie toe. Is het eigenlijk nog mogelijk om na zes versies nog met grote vernieuwingen te komen?

Inleiding:

Anders dan bij eerdere versies van OS X zouden de meeste vernieuwingen zich bij Snow Leopard voornamelijk onder de motorkap bevinden. Op het eerste zicht zie je als gewone gebruiker geen spectaculaire nieuwigheden waardoor 10.6 eerder een grote update van OS X 10.5 lijkt. Maar volgens Apple is dit slechts schijn. Snow Leopard bevat namelijk meer dan 100 nieuwigheden die de algehele prestaties ten goede komen.
Wij wilden het zelf ervaren en testten OS X 10.6 Snow Leopard.

Om niet te vervallen in de zoveelste review waar de technische termen de lezer om de oren vliegen wilden wij het houden bij een review waar onze gebruikerservaringen centraal staan. Elke nieuwigheid kan je uitgebreid en tot in de laagste lagen van programmeren gaan uitdiepen maar dan verliest de gemiddelde lezer in geen tijd zijn interesse. Waar de huisgebruiker boodschap aan heeft is waar hij/zij rechtsreeks baat bij heeft. Dat zullen dan hoofdzakelijk de nieuwe elementen zijn in de grafische gebruikers interface die we op het scherm zien.

Het is echter onmogelijk het technische aspect volledig achterwege te laten gezien het net de onderliggende technische vernieuwingen zijn die rechtsreeks of onrechtsreeks hun invloed hebben op wat we op het scherm zien of op onze computerbeleving in het algemeen. Dus vooraleer we kunnen overgaan naar onze gebruikerservaringen lichten we eerst in mensentaal en zo beperkt mogelijk enkele technische zaken toe, hun bestaansreden en wat het gevolg is van hun aanwezigheid. Doel hiervan is dat de lezer, wanneer we het over de gebruikerservaringen zullen hebben, het waarom van bepaalde zaken beter zou begrijpen

Open CL
De grafische chips in de huidige computers zijn zo krachtig dat ze meer dan een biljoen berekeningen per seconde kunnen verwerken. Dit is belangrijk wanneer je zware grafische programma’s gebruikt. Bij programma’s die grafisch minder belastend zijn blijft heel veel van die rekenkracht onbenut. Zonde hebben ze bij Apple gedacht en daarom ontwikkelden ze Open CL wat staat voor Open Computing Language. Open CL laat ontwikkelaars toe bij het schrijven van programma’s de onbenutte rekenkracht van de grafische chip, ter ontlasting van de processoren, aan te wenden om eender welk programma nog sneller te laten werken.

Unicode
Na een overgangsperiode waar Apple zowel computers met PowerPC processors alsook computers met intel-processors maakte verdwijnen de machines met PowerPC processor vanaf nu meer en meer uit het circuit en nemen de op intel gebaseerde Apple computers stilaan de overhand. In die overgangsperiode was er echter nood aan een OS dat werkte op beide platformen en zo ontstond de universele software. Dit type software had het voordeel dat het zowel op een Mac van het oudere/verouderde PowerPC type alsook op een nieuwe intel gebaseerde Mac kon geïnstaleerd worden. Nadeel was dan weer dat de dubbele code de software log maakte waardoor de algehele snelheid minder hoog was.
Nu het aandeel van Macs op basis van een PowerPC processor dusdanig gezakt is oordeelde Apple dat het moment gekomen is om af te stappen van de universele code zodat ze zich volledig kunnen concentreren op intel gebaseerde Macs. Deze beslissing maakte het mogelijk het OS en alle programma’s te herschrijven zonder de overbodig geworden code, nodig voor de PowerPC ondersteuning. Direkt gevolg is dat het OS tot 7 GB lichter weegt op de harde schijf waardoor alles sneller laadt, vlugger reageert en verder toekomstgericht kan ontwikkeld worden in functie van de nieuwste technologische ontwikkelingen.

Grand central Dispatch en 64-bits ondersteuning
Elke Mac die je vandaag koopt heeft multicore processors. In mensentaal wil dit zeggen, meerdere processors in één behuizing. Zo een multicore processor bevat twee (duo core) of vier (quad-core) processors. Sommige Mac computers hebben zelfs 2 van die multi-core processors aan boord waardoor ze 4 of 8 processors hebben. Maar wat is het nut van dergelijke machines met meerdere processors wanneer de programma’s niet duidelijk weten hoe ze er optimaal gebruik kunnen van maken? Stel je voor dat je 4 of 8 mensen hebt om een bepaald project uit te werken maar niemand weet welke zijn/haar taak is binnen het project. Daarvoor heb je een coördinator nodig die zegt wie welke taak zal uitvoeren. In Snow Leopard noemt deze coördinator Grand Central Dispatch en het zorgt ervoor dat OS X optimaal gebruik maakt van het multicoresysteem. Bovendien laat het toe dat softwareontwikkelaars de verschillende taken binnen hun programma’s kunnen verdelen onder de verschillende cores en processors waardoor ze de voordelen van multicoresystemen kunnen benutten.

64-bits verwerking heeft dan weer het voordeel dat veel grotere blokken werkgeheugen (Ram geheugen) per keer aangesproken worden dan bij 32-bits programma’s waar dit beperkt is tot maximaal 4GB werkgeheugen per keer. Hierdoor kunnen programma’s die 64-bits geoptimaliseerd werden tot 50% sneller werken.
Bijna alle systeemprogramma's, dus ook Finder, Mail, Safari, iCal en iChat, zijn nu op basis van 64-bits-code gebouwd. Hierdoor kunnen deze programma's al het geheugen in de Mac volledig benutten.
Bovendien biedt de 64-bits technologie in Snow Leopard ondersteuning voor maar liefst 16TB Ram! U leest het goed... 16TeraByte. Dit is factor 500x de 32 GB ram die maximaal in de huidige generatie MacPro past. Theoretisch kan de 64-bits technologie zelfs tot 16.000TB ofwel 16ExaByte aan werkgeheugen aansturen.
We zijn dus nog wel een tijdje zoet tegen dat we deze bovengrens zullen bereiken, de reden waarom het dan ook een theoretische waarde betreft, maar het geeft wel een idee wat de mogelijkheden van de 64-bits technologie zijn.
Een ander voordeel van de 64-bits-programma's in Snow Leopard is dat deze een nog betere beveiliging bieden tegen hackers en malware dan de 32-bits-versies. Dit komt doordat 64-bits-programma's meer geavanceerde beveiligingstechnieken kunnen toepassen om schadelijke code te weren.

Maar verder gaan we echt niet uitwijden over al deze technische aspekten van Snow Leopard. Maar wat doen deze zaken voor goeds voor ons gebruikers? Hoe beïnvloeden zij onze gebruikerservaringen?

Gebruikerservaringen:

Finder
Wat ons onmiddellijk opvalt is dat de algehele werking van de Finder veel sneller aanvoelt. Dit is het gevolg van het volledig herschrijven naar unicode van de Finder waardoor hij lichter werd en aangepast aan de nieuwste technologieën waaronder 64-bits- en Grand Central Dispatch- ondersteuning. Hierdoor wordt respectievelijk meer werkgeheugen gebruikt en de taken worden beter onder de verschillende cores van de multi-core processor verdeeld.

Nu is het ook in symboolweergave mogelijk om, net zoals bij Cover Flow, door een bestand met meerdere pagina’s te bladeren of een QuickTime filmpje te bekijken. De icoongrootte moet wel op minimaal 64x64 pixels ingesteld zijn.
En nu we het toch over iconen hebben, deze kan je vanaf nu een grootte van 512x512pixels geven. Dat is 4 keer groter dan de iconen in Leopard die maximaal 256x256 pixels groot zijn. Dat is echt wel heel groot. Zelfs op een 30” scherm moet dat heel groot over komen als je er op een meter af zit. Daarom zullen de meesten onder ons dit waarschijnlijk nooit gebruiken maar wanneer je bvb een Mac mini als mediacenter wil gebruiken op je 42” flatscreen TV dan kan het handig zijn om je mappen of hun inhoud in symboolweergave groter te kunnen afbeelden zodat op 4 meter afstand vanuit je luie zetel alles toch duidelijk blijft.

In een findervenster zijn de knoppenbalk en de navigatiekolom niet langer gekoppeld aan elkaar. De navigatiekolom kan nu verborgen worden zonder dat de knoppenbalk ook verdwijnt. Maar het is éénrichtingsverkeer. Je kan de knoppenbalk namelijk niet verbergen zonder dat ook de navigatiekolom verdwijnt.

Wil je een externe harde schijf, USB stick of CD/DVD uitwerpen dan kon het in eerdere versies van OS X wel eens gebeuren dat dit niet lukte omdat een bepaald bestand nog door één of ander programma gebruikt werd. Maar het vroegere dialoogvenster bleef heel vaag met zijn informatie. In Snow Leopard werd dit dialoog venster verbeterd zodat je nu informatie krijgt over welk programma je moet stoppen om de schijf zonder problemen te kunnen verwijderen.
Was Spotlight de schijf nog aan het indexeren dan wordt dit tijdelijk gestopt om verder te gaan wanneer je het desbetreffende extern opslagmedium een volgende keer inplugt of -steekt.

Spotlight
Maar dat is niet het enige nieuwe kunstje dat Spotlight kent. Ook nieuw is de mogelijkheid om de weergave van de Spotlight resultaten op dezelfde manier aan te passen als waarop je dat voor een Finder-venster doet. Je kunt niet alleen de standaardweergave aanpassen naar icoonweergave, lijstweergave of cover flow, maar ook de grootte, labels en uitlijning van de symbolen.
Bovendien kan je de Spotlight-zoekresultaten nu ook sorteren op naam, bewerkingsdatum, aanmaakdatum, grootte, type en label. Hiervoor open je het Taak-menu, kies je 'Behoud rangschikking' en selecteer je het veld waarop je wilt sorteren.
Dit komt de gebruiksvriendelijkheid van Spotlight alleen maar ten goede en sluit nu volledig aan bij de mogelijkheden die we hebben bij een gewoon findervenster.
Indien gewenst kan je de opzoeking in een slimme map bewaren zodat je ten allen tijde een overzicht hebt van alle bestanden, contacten, mails,... op de computer die aan de zoekcriteria beantwoorden.

Dock
De dock kreeg als nieuwe mogelijkheid de integratie van exposé. Voor het activeren van exposé bij een bepaald programma volstaat het om het icoon van desbetreffend programma in de dock met de muis ingedrukt te houden. Onmiddellijk krijg je een duidelijk overzicht welke vensters van dat programma open staan. Bovendien worden de venster niet langer willekeurig op het scherm geplaatst maar mooi in een soort raster geplaatst waardoor het allemaal mooier oogt en overzichtelijker blijft. De meerwaarde van deze dock functionaliteit ontgaat mij eigenlijk een beetje gezien het resultaat van een druk op de F10-toets zowaar nog sneller werkt en een extra muisklik vermijdt temeer de F9 functie (exposé voor alle openstaande vensters) en F11 functie (alle vensters opzijschuiven zodat het bureaublad zichtbaar wordt) blijven gewoon via het toetsenbord te bedienen. De toevoeging van deze functionaliteit oogt mooi en werkt perfect en vlot maar een druk op de F10 toets blijft mijn voorkeur wegdragen. Dit was niet dé functionaliteit waar ik op zat te wachten. Maar dat is natuurlijk puur mijn persoonlijke mening.

De dock huisvest ook de zogenaamde ‘stacks’ of ‘stapels’. Dit zijn mappen waarvan je de inhoud rechtsreeks vanuit de dock kan benaderen. Dit is een functionaliteit die nieuw was in Leopard maar er waren enkele nadelen. Die nadelen werden in Snow Leopard weggewerkt. Zo is het vanaf nu wel mogelijk om in rasterweergave te scrollen door de grote aantallen documenten zodat je nu alle documenten in die map kunt bekijken.
Ook de inhoud van eventuele submappen in een stapel kan je nu vanuit de dock bekijken zonder de stapel te moeten openen. Deze twee zaken maken stapels veel gebruiksvriendelijker en doen nu echt waar ze voor gecreëerd werden... snelle toegang tot een bepaalde map, zijn submappen en alle documenten die ertoe behoren.

QuickTime X
Sinds jaar en dag is QuickTime de mediaspeler bij uitstek. Voor Snow Leopard werd QuickTime volledig herschreven naar QuickTime X en bevat nu een compleet nieuwe player, biedt geoptimaliseerde ondersteuning voor moderne codecs en zorgt ervoor dat media efficiënter worden afgespeeld.
Het opzet was om het programma, nu ze het toch volledig wilden herschrijven, zo minimalistisch mogelijk te maken zodat geen enkel overbodig element in de weg zit en de volle focus op het mediamateriaal ligt. Waarom vensterranden als je die niet nodig hebt, knoppen die je niet nodig hebt verdwijnen automatisch en wanneer de film hoofdstukken bevat vergemakkelijken miniatuurafbeeldingen het navigeren tussen de hoofdstukken.
Moet je bvb een tutorial maken en daarvoor schermhandelingen vastleggen op film dan kan dat. Zodra je de handeling start legt QuickTime X de handelingen op het scherm vast en maakt er een filmpje van. Je kan dat filmpje dan bewaren voor iPhone of iPod, Apple TV, Computer of in HD 480p, HD 720p of HD 1080p. Voor elk doel is er dus een gepast formaat waarin je het filmpje kan bewaren.
Wil je (de met schermopname opgenomen) filmpjes inkorten is er de ‘kort in…’ functie zodat je overbodige stukken kan verwijderen. Uiteindelijk bewaar je het eindresultaat gewoon in de filmmap maar er is ook de mogelijk het eindresultaat rechtsreeks vanuit QuickTime X naar iTunes te sturen zodat je het op je iPod, iPhone of via Apple TV kan bekijken. Dit laatste hebben we echter niet kunnen testen gezien wij geen Apple TV bezitten maar we hebben Front Row op onze MacBook eventjes voor Apple TV laten doorgaan. Een filmpje bewerken en synchroniseren met een iPhone of via Front Row bekijken werkte prima. Wil je het filmpje via Mobile Me of YouTube delen met de buitenwereld dan is dit rechtsreeks vanuit QuickTime X mogelijk met een eenvoudige muisklik. In het geval van Mobile Me komt het filmpje mooi op je iDisk te staan en de link naar het filmpje kan je dan per mail aan iemand doorsturen zodat zij het, al naar gelang de rechten die je toekende, in een webpagina kunnen bekijken of zelfs downloaden.
De functies (knippen, plakken,...) die specifiek waren voor QuickTime Pro zijn niet mogelijk bij QuickTime X. Heb je één van deze functies nodig dan moet je terugvallen ofwel op QuickTime Pro 7 wat bij de upgrade naar Snow Leopard gelukkig mooi in onze programma’s map is blijven staan ofwel op iMovie. En hoe krachtig, eenvoudig en gebruiksvriendelijk iMovie ook is opgevat... voor een snelle kleine actie is dit een te omslachtige oplossing.
Misschien komt er nog een Pro versie van QuickTime X. Als we de menu’s van QuickTime X echter bekijken ziet het er niet naar uit dat die Pro versie er snel zal komen want waar je bij vorige versies van QuickTime Speler kon upgraden naar Pro door een registratiecode op te geven is er in QuickTime X nergens een spoor van een registratie mogelijkheid. Nu ja.. tijd zal het uitwijzen.
QuickTime X oogt door zijn strakke en minialistische interface heel mooi en modern en de functionaliteiten werken heel intuïtief en ook hier valt het op hoe snel alles in Snow Leopard werkt.

Menubalk
Aan de menubalk zelf werd niets gewijzigd behalve de mogelijkheid om de datum naast de klok te laten verschijnen. Dit is eigenlijk handig maar op kleinere schermen zoals bvb het 13,3” scherm van de MacBook familie kan dit er eventueel voor zorgen dat de elementen in de linker helft van de menubalk in extremis aansluiten bij de elementen aan de rechter kant. Dit kan eventueel verwarrend overkomen. Maar voor mij is dit een feature die er eigenlijk al sinds 10.0 in had moeten zitten.

In de menubalk onderdelen werden de rolmenu’s geoptimaliseerd. Opvallendste nieuwigheid bevindt zich in het rolmenu van de naam van het actieve programma. Het menu-element in het vet dus. Daar vinden we een item dat ‘Voorzieningen’ noemt. Vanaf nu is dit element contextueel wat wil zeggen dat enkel de elementen die van toepassing zijn op het ogenblik dat we het gebruiken zichtbaar zijn. Dit komt de overzichtelijkheid alleen maar ten goede.

Safari 4
In combinatie met Snow Leopard kan Safari 4 de 64-bits ondersteuning ten volle benutten waardoor de javascript-prestaties tot 50% hoger zijn.
Nieuw in Safari 4 is de Top-Sites weergave waarin je in één oogopslag een overzicht krijgt van de door jou meest bezochte websites. Volgens de frequentie dat je elk van die topsites bezoekt worden ze hoger geplaatst in de rangorde. Webpagina’s die wijzigden sinds je laatste bezoek krijgen een blauw sterretje in de rechter bovenhoek van het miniatuur venstertje van die specifieke webpagina.
Wil je bepaalde sites een vaste plaats geven in de lijst met absolute top-sites dan kan je ze vastpinnen zodat, ongeacht wanneer je ze voor het laatst bezocht, ze toch steeds in het Top-Sites venster blijven staan.

Een bijkomend effect van de stijgende populariteit van Safari is een steeds groter wordend aantal plug-ins voor Safari. Plug-ins zijn kleine toepassingetjes die je in Safari kan installeren om de compatibiliteit en/of functionaliteiten te verhogen, maar hadden soms nefaste gevolgen voor de stabiliteit van Safari zelf. In Snow Leopard werken de plug-ins nu in een apart proces waardoor enkel de activiteit van een plug-in die zou blijven hangen afgebroken wordt. Om die plug-in terug te activeren volstaat het de pagina opnieuw te laden. Dit heeft tot gevolg dat de algehele stabiliteit van Safari niet langer afhankelijk is van deze van de geïnstalleerde plug-ins.

Ten slotte kan je nu de volledige surfgeschiedenis en bladwijzers op een visuele manier doornemen. Aan de hand van een zoekvenster kunnen we zoeken op inhoud van de door ons bezochte webpagina’s. Van de webpagina’s die voldoen aan de opgegeven zoekcriteria krijg je vervolgens met Cover Flow een voorvertoning hoe deze webpagina’s eruit zagen op het moment van je laatste bezoek. Wij ervaren deze nieuwe functie als wow. Wat een verademing tegenover hoe je tot voor kort in je geschiedenis moest zoeken. Doordat een url soms nietszeggend is moest je alle pagina’s van die bepaalde site in je geschiedenis aanklikken om dan vast te stellen dat het niet die pagina was. Doordat je ze aanklikte stond die pagina plots weer helemaal bovenaan in de geschiedenis en na enkele sites aangeklikt te hebben was de hele geschiedenis zo onoverzichtelijk geworden dat het eigenlijk meer nadelen had dan voordelen.
Nu met de zoekfunctie heb je door de voorvertoning van de webpagina’s onmiddelijk een visueel overzicht waardoor je onmiddelijk naar de juiste pagina kan terugkeren.


Tekstvervanging
In ‘systeemvoorkeuren/Land instellingen’ werd een extra tabblad dat ‘Tekst’ noemt ondergebracht waarin je een handige sneltoets kan aanmaken voor tekens, woorden of zinsdelen die je geregeld typt. Als je zo’n sneltoets gebruikt, wordt de ingestelde tekst automatisch ingevuld. Zo kan je bvb je initialen opgeven als sneltoets. Dan volstaat het om in teksteditor of bij het opstellen van een mail je initialen te typen om deze door het systeem te laten vervangen door bvb :

Met vriendelijke groeten

Naam en voornaam
telefoonnummer
email adres

We hebben dit getest en dit werkt prima. We vinden het wel jammer dat Apple deze functionaliteit beperkt tot Mail en Teksteditor. Je zou verwachten dat ze deze mogelijkheden systeemwijd opentrekken en de iWork programma’s ook laten meegenieten van deze handigheid. Maar waarschijnlijk zal dit geïmplementeerd worden in een update van Pages, Numbers en Keynote.

Andere
Alle nieuwigheden opsommen is echter onmogelijk. Daarom geven we hier nog een overzicht van de belangrijste:
nieuwe sjablonen voor automator voor onder andere: programma’s, voorzieningen, mapacties en iCal-herinneringen;
vier nieuwe lettertypen;
bidirectionele tekst voor talen zoals hebreeuws en arabisch;
nieuwe thesaurus gebaseerd op de Oxford American Writers - second edition;
volledig vernieuwde voorvertoning met intelligente tekstselectie waardoor alinea’s, kolommen en lay-out gedetecteerd worden en de opmaak behouden blijft wanneer je stukken tekst kopiëert en plakt in een tekstverwerker.

Systeemwijd
Het hele systeem reageert merkelijk veel sneller. Vanuit sluimer ontwaken, opstarten, afsluiten, openen van mappen, opstarten van programma’s,... de respons is veel hoger.

Bepaalde zaken hebben we niet kunnen testen omdat we niet de juiste hard- of software hadden.

Eén daarvan is HFS+ lezen onder Boot Camp.
Zelf hebben wij geen Windowspartie maar in Snow Leopard is er nu ondersteuning voor het lezen van HFS+ schijven. Hierdoor kan je bestanden van je Mac OS X partitie openen onder Windows. Bestanden die je opent kun je alleen lezen, niet bewerken, om te voorkomen dat PC-virussen doordringen tot in Mac OS X. Je kunt je bestanden natuurlijk wel gewoon bewaren op je Windows-partitie, en ze daarna vanuit Mac OS X openen.

Gezien wij zelf geen Exchange server hebben konden we ook deze toepassing niet testen maar met de komst van Snow Leopard heeft de Mac nu een ver doorgedreven geïntegreerde ondersteuning voor Microsoft Exchange Server 2007 die zelfs een windows-PC niet heeft. Hierdoor kun je je Mac, compleet met alle functies en programma’s die je niet wilt missen, zoals Mail, iCal en Adresboek, zowel thuis als op je werk gebruiken en toch beschikken over al je berichten, vergaderingen en contactpersonen zodat je niet langer outlook nodig hebt.
Hierdoor kan de Mac nu prima worden gebruikt binnen bedrijven, ook als die gemengde platforms ondersteunen. Hij is zelfs geschikt voor Microsoft Office en Windows-programma's. De Mac kan verbinding maken met vrijwel elke server, bestanden uitwisselen met vrijwel elke computer en zich aanmelden bij Active Directory-servers.

Conclusies:

Natuurlijk zijn er nog vele nieuwigheden in OS X Snow Leopard maar ze allemaal tot in detail bekijken en bespreken zou ons veel te ver leiden. Wij hielden het op de voornaamste en deze waar het brede publiek iets aan heeft.

Snow Leopard bouwt verder op het ijzersterke OS X. Maar loont de update de moeite? Snow Leopard biedt heel veel nieuwigheden onder de motorkap waardoor het eigenlijk een hele grote sprong voorwaarts blijkt te zijn. En Snow Leopard is echt een aanrader. Mensen die hun Tiger willen opwaarderen krijgen voor 129€ niet alleen de extra zaken die we kennen uit Leopard maar daarbovenop nog eens alle extra’s van Snow Leopard. Heb je echter reeds Leopard op je Mac dan is de lijst met extra’s veel korter maar de upgrade van Leopard naar Snow Leopard kost dan ook slechts 29€.
Door deze politiek van twee prijzen loont het voor iedereen echt wel de moeite om je systeem op te waarderen.
Naar onze bescheiden mening is Snow Leopard opnieuw een schoolvoorbeeld van hoe een besturingsysteem anno 2009 eruit moet zien.

Systeem vereisten:

Mac-computer met Intel-processor
1 GB geheugen
5 GB beschikbare schijfruimte
Dvd-eenheid voor installatie
Voor bepaalde voorzieningen is een compatibele internetaanbieder benodigd; hier zijn mogelijk kosten aan verbonden.
Voor bepaalde voorzieningen is de MobileMe-service van Apple vereist; hieraan kunnen kosten en voorwaarden zijn verbonden.